Кәмелетке толмағандарға ЖК ашу мүмкіндігі
Қазақстанда кәмелетке толмағандардың жеке кәсіпкерлік ашу мүмкіндігі бар. Заңнама бойынша, 18 жасқа толмаған азаматтар да өз бизнесін бастауға ұмтылуда. Бұл мақалада кәмелетке толмағандардың ЖК ашу тәртібі мен талаптары қарастырылады.
Нормативтік база
Кәмелетке толмағандардың ЖК ашуын реттейтін негізгі құжаттар:
- ҚР Кәсіпкерлік кодексі;
- ҚР Азаматтық кодексі;
- ҚР Салық кодексі.
Жеке кәсіпкерлік анықтамасы
ҚР Кәсіпкерлік кодексінің 30-бабына сәйкес, жеке кәсіпкерлік – ҚР азаматтарының және қандастардың дербес, бастамашылық қызметі. Бұл қызмет таза табыс алуға бағытталған және жеке тұлғалардың өз мүлкіне негізделген.
ЖК ашу үшін қажетті құжаттар
Жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу үшін кәмелетке толмағандар салық органына немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына мына құжаттарды тапсырады:
- салықтық өтініш;
- ЖК орналасқан жерін растайтын құжат.
Егер өтініш беруші кәмелетке толмаған болса, заңды өкілдердің келісімі қоса беріледі. Егер келісім болмаса, кәмелетке толмағанның некеге тұрғаны туралы куәлігінің көшірмесі, қамқоршылық органының шешімі немесе соттың кәмелетке толмағанды толық әрекетке қабілетті деп тану туралы шешімі ұсынылуы тиіс.
Кәмелетке толмағанның әрекетке қабілеттілігі
Кәмелетке толмағанның әрекетке қабілеттілігі ҚР Азаматтық кодексінің 17-бабымен реттеледі. 14 жасқа толмаған балалардың әрекетке қабілеттілігі шектелген, ал 14-тен 18 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар белгілі бір шарттармен мәмілелер жасай алады.
14-18 жас аралығындағы кәмелетке толмағандардың құқықтары
- мәмілелерді заңды өкілдерінің келісімімен жасау;
- өз табыстарын өз бетінше пайдалануға;
- ұсақ тұрмыстық мәмілелерді жасау.
Эмансипация
Кәмелетке толмағанды толық әрекетке қабілетті деп тану (эмансипация) ҚР АК 22-1-бабымен реттеледі. Эмансипация 16 жастан бастап мүмкін, егер кәмелетке толмаған еңбек шарты бойынша жұмыс істеп жүрсе немесе заңды өкілдерінің келісімімен кәсіпкерлік қызметпен айналысса.
Эмансипация рәсімі
Эмансипацияның мақсаты – кәмелетке толмағанның әр мәміле жасаған сайын заңды өкілдердің келісімін алу қажеттілігінен босату. Эмансипацияның рәсімі қамқоршылық органының шешімімен немесе сот шешімімен жүзеге асырылады.
Толық әрекетке қабілеттілікті алу жолдары
Кәмелетке толмаған толық әрекетке қабілеттілікті алу үшін мына жолдарды таңдауы мүмкін:
- заңды өкілдерінің келісімін алу;
- еңбек шарты бойынша жұмысқа орналасу;
- қамқоршылық органына жүгіну;
- сотқа өтініш беру.
Некеге тұру
Кәмелетке толмаған азамат некеге тұрған кезде толық әрекетке қабілеттілікке ие болады. Некелік жасты төмендету туралы өтініш некеге тұрғысы келетіндер немесе олардың ата-анасы тарапынан берілуі мүмкін.
Қорытынды
Кәмелетке толмағандар Қазақстанда ЖК ашу мүмкіндігіне ие, бірақ бұл үшін заңды өкілдердің келісімі немесе толық әрекетке қабілеттілік қажет. Эмансипация рәсімі мен некеге тұру кәмелетке толмағандарға өз бизнесін бастауға мүмкіндік береді.