2024 жылы дивидендтерді төлеу 2025 жылы есептеліп, жүзеге асырылатын болады. Бұл процесс қалай рәсімделеді және салықты қалай есептеу керек? Осы сұрақтарға жауап беру үшін 2024 жылы дивидендтерді есептеген ЖШС-нің жалғыз құрылтайшысы мысалында қарастырамыз.
Нормативтік базаға жүгінейік.
«Серіктестіктер туралы...» заңның 40-бабының 1-тармағына сәйкес, ЖШС-нің тоқсан, жартыжылдық немесе жыл қорытындысы бойынша алған таза табысын (бухгалтерлік есеп деректері бойынша) құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешіміне сәйкес бөлуге болады.
Төлем шешім қабылданған күннен бастап 1 ай ішінде ЖШС тарапынан ақшалай нысанда жүргізілуі тиіс.
Бұл ретте, «Серіктестіктер туралы...» заңында да, басқа нормативтік құқықтық актілерде де бірнеше жыл үшін дивиденд төлеуге тыйым салынбайды, сондай-ақ бірнеше жыл бойы оларды төлемегені үшін айыппұлдар қарастырылмаған.
Есептілікте көрсетілген барлық жинақталған пайда да, оның бір бөлігі де — жалпы жиналыстың немесе жалғыз құрылтайшының шешімі бойынша бөлінуі мүмкін. Сондықтан 2024 жылы дивидендтердің 2025 жылы төленуі — қалыпты жағдай.
Салық салуға келсек, ҚР СК 1-бабы 1-тармағының 16) тармақшасына сәйкес, дивидендтер — заңды тұлға өзінің құрылтайшылары, қатысушылары арасында бөлетін таза табыс немесе оның бір бөлігі түріндегі табыс.
ҚР СК 321-бабының 10) тармақшасына сәйкес, жеке тұлғаның жылдық табысына оның барлық түрдегі табыстары, соның ішінде дивиденд түріндегі табыс кіреді.
Резидент-жеке тұлға құрылтайшыларға дивиденд есептеу кезінде ЖШС есебіндегі жазбалар мынадай:
- дивидендтер есептелді: Дт 5620 Кт 3040;
- ЖТС ұсталды (30 000 АЕК-тен асатын сомадан, ҚР СК 341-бабы 1-тармағы 8) тармақшасына сәйкес): Дт 3040 Кт 3120;
- ЖТС бюджетке төленді (30 000 АЕК-тен асатын сомадан, ҚР СК 341-бабы 1-тармағы 8) тармақшасына сәйкес): Дт 3120 Кт 1030;
- дивидендтер төленді: Дт 3040 Кт 1010, 1030.
Дивидендтерден ЖТС мөлшерлемесі — 10%.
Сондай-ақ, ҚР СК 341-бабы 1-тармағының 8) тармақшасына сәйкес, салық салынуға жататын ҚР резиденті-жеке тұлғаның табысынан (табысты түзету) күнтізбелік жыл ішінде 30 000 АЕК шегінде алынған резидент-заңды тұлғадан алынған дивидендтер алып тасталады (АЕК мөлшері тиісті қаржы жылының 1 қаңтарындағы мәні алынады), егер олар:
- акциялар бойынша төленуге жататын таза табыс немесе оның бір бөлігі;
- резидент-заңды тұлғаның өзінің құрылтайшылары, қатысушылары арасында бөлетін таза табыс немесе оның бір бөлігі;
- резидент-заңды тұлға таратылған кезде немесе жарғылық капитал азайтылғанда мүлікті бөлу кезінде, сондай-ақ заңды тұлға құрылтайшыдан, қатысушыдан қатысу үлесін немесе оның бір бөлігін сатып алғанда төленсе.
ҚР СК 351-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес, төлем көзіне салық салынуға жататын табыс бойынша ЖТС есептеуді, табыс есептелген кезде, салық агенті жүргізеді. Дивидендтер төлеу бөлігінде салық агенті — дивиденд төлеуші ЖШС-нің өзі болады.
ЖТС ұстау төлем көзіне салық салынуға жататын табыс төленетін күннен кешіктірмей ЖШС — салық агентімен жүргізіледі.
Осылайша, егер жалғыз құрылтайшы — ҚР резиденті-жеке тұлғаға 2025 жылы 2024 жылы үшін дивидендтер есептеліп, төлем де 2025 жылы жүргізілсе:
- салық салынуға жататын резидент-жеке тұлғаның табысынан 30 000 АЕК шегіндегі сома алынып тасталады (үлеске иелік ету мерзіміне қарамастан — 3 жылдан артық немесе кем);
- 30 000 АЕК-тен асатын дивиденд сомасы төлем көзіне 10% мөлшерлеме бойынша ЖТС салынады.